Inzichten · Persoonlijke reflectie
Persoonlijk leiderschap in de natuur: wat neem je mee naar je werk?
Wie ben jij in een groep wanneer je de omgeving nog niet kent en de oplossing niet meteen weet? Buiten je dagelijkse routine kun je onderzoeken hoe je initiatief neemt, om hulp vraagt en ruimte geeft. Wat herken je daarvan in je rol als ondernemer of leidinggevende?

Op je werk heb je ervaring opgebouwd. Je kent de mensen, weet welke afspraken gelden en hebt manieren gevonden om zaken voor elkaar te krijgen. Misschien ben jij degene die knopen doorhakt, problemen oplost of zorgt dat niemand wordt vergeten. Welke van die gewoontes kies je bewust, en welke zet je automatisch in?
Persoonlijk leiderschap in de natuur begint hier met aandacht voor je eigen handelen. Je gaat samen iets doen, kijkt terug op jouw bijdrage en probeert een volgende keer bewust een andere aanpak. Voor ondernemers en leidinggevenden is daarbij de vraag: wat wil je meenemen naar de mensen en beslissingen waarvoor je thuis verantwoordelijk bent?
Wat bedoelen we met persoonlijk leiderschap?
In dit artikel gaat persoonlijk leiderschap over bewust richting geven aan je eigen gedrag: herkennen wat je doet, verantwoordelijkheid nemen voor jouw bijdrage en kiezen wat je wilt behouden of aanpassen. Dat begint bij een concreet moment. Je stelt bijvoorbeeld een vraag, neemt een taak over of laat een besluit aan iemand anders.
Als ondernemer kun je onderzoeken wanneer jouw betrokkenheid helpt en wanneer je werk overneemt dat iemand anders kan dragen. Als leidinggevende kun je kijken hoe je verwachtingen uitspreekt en hoeveel ruimte je daarna geeft. Ook je eigen behoefte aan uitleg, hulp of rust hoort bij dat onderzoek.
Een bruikbare vertrekvraag is: welk gedrag van mezelf wil ik beter begrijpen? Kies iets wat je in een situatie kunt aanwijzen. ‘Ik wil merken wanneer ik een oplossing geef voordat ik de ander heb uitgevraagd’ geeft je een duidelijk moment om op te letten.
Je gewoontes onderzoeken buiten je routine
In een buitenomgeving vragen praktische zaken om aandacht: je materiaal dragen, samen richting bepalen, het kamp verzorgen en een maaltijd bereiden. Je draagt bij aan iets wat de groep op dat moment nodig heeft. Daarbij kun je letten op hoe je afspraken maakt, reageert op een ander voorstel en aangeeft wat je nog niet weet.
Stel: je bereidt met een groep een maaltijd op het kamp. Zonder overleg begin je taken te verdelen, omdat je graag wilt dat iedereen op tijd kan eten. Een ander had al een verdeling voorgesteld. Merk je dat op? Vraag je wat er is afgesproken? Of ga je door met jouw plan? Dit is een denkbeeldig voorbeeld van een alledaags moment buiten.
De vraag zit in jouw keuze. Wat wilde je bereiken, wat deed je en hoe kwam dat bij de anderen over? Dezelfde vragen kun je later stellen bij een projectoverleg waarin je snel de regie neemt. Onderzoek eerst of je die overeenkomst daadwerkelijk herkent.
De natuur biedt hier de omgeving voor een gezamenlijke ervaring. De aandacht voor je gedrag komt uit wat je doet, de feedback die je vraagt en wat je vervolgens opnieuw probeert.
Oefenen met leiden, volgen en hulp vragen
Wanneer de rollen wisselen, krijg je gelegenheid om verschillende bijdragen te onderzoeken. Wat doe je als jij richting moet geven? En hoe werk je mee wanneer iemand anders het voortouw neemt?
- Bij het leiden: maak je duidelijk wat er nodig is en vraag je welke kennis anderen meebrengen?
- Bij het volgen: geef je de ander ruimte om keuzes te maken en bespreek je tijdig wat voor jou onduidelijk is?
- Bij hulp vragen: kun je benoemen wat je zelf al hebt geprobeerd en waarbij je ondersteuning nodig hebt?
- Bij zorgen voor jezelf: spreek je uit wanneer je behoefte hebt aan rust, eten of uitleg, zodat de groep daarmee rekening kan houden?
Kies één van deze vragen om op te letten. Als je bijvoorbeeld wilt oefenen met volgen, kun je achteraf terugkijken op het moment waarop je een ander voorstel hoorde. Wat deed je toen, en wat maakte dat mogelijk voor de ander?
Van een ervaring naar een bruikbare vraag
Neem voor je reflectie één gebeurtenis. Beschrijf eerst wat je zei of deed, voordat je er een oordeel aan verbindt. In het maaltijdvoorbeeld: ‘Ik begon taken te verdelen zonder te vragen welke afspraken er lagen.’ Daarmee heb je iets concreets om te bespreken.
Vraag een ander wat die heeft gezien. Je kunt je bedoeling naast diens ervaring leggen: jij wilde duidelijkheid scheppen, terwijl de ander misschien opnieuw moest uitleggen wat al was afgesproken. Vraag door naar dat verschil en kies wat je bij een volgend gezamenlijk moment wilt proberen.
- Wat was ik van plan en wat deed ik daadwerkelijk?
- Wat merkte de ander van mijn bijdrage?
- Waar herken ik dit in mijn dagelijkse werk, en waar verschilt de situatie?
- Welke kleine verandering wil ik bij een volgende gelegenheid onderzoeken?
In de beoogde aanpak van de Zweden Experience kijk je terug met de groep en één op één met een expeditiebegeleider. Inzichten kun je daarna opnieuw toepassen. Zo krijgt een reflectievraag een vervolg in wat je doet.
Eén voornemen meenemen naar je werk
Kies vóór je terugkeert naar je dagelijkse ritme een herkenbare werksituatie. Bijvoorbeeld het wekelijkse teamoverleg of een gesprek waarin een collega een probleem bij je neerlegt. Spreek met jezelf af welk gedrag je daar wilt uitproberen.
“In het volgende teamoverleg vraag ik eerst welke aanpak de anderen voorstellen. Daarna spreek ik uit welke beslissing bij mij ligt en wat zij zelf kunnen bepalen.”
Een mogelijk voornemen om ruimte geven en verantwoordelijkheid nemen te oefenen.
Vraag na dat overleg aan een collega wat duidelijk was en wat nog ontbrak. Noteer wat je hebt geprobeerd en wat je wilt bijstellen. Zo kun je terugkomen op een concrete ervaring, ook wanneer de gewone werkdruk weer aanwezig is.
Wil je verder kijken naar besluiten nemen wanneer tijd en informatie beperkt zijn? Lees ook leidinggeven onder druk: hoe houd je overzicht?
